Mijn 10 belangrijkste tips rond blended learning

23 Nov 2018 - 2:54pm
Na 4 jaar ervaring met blended learning aan de UGent sta ik graag even stil bij mijn persoonlijke top 10 van tips rond blended learning.
Frédéric Bruynings

1. Focus op verdiepende leeractiviteiten tijdens contactmomenten

Bij blended learning worden studenten in het online gedeelte uitgedaagd om de leerstof op eigen toestel, tijd, plaats en tempo aan te leren. Hierdoor komt er meer ruimte vrij voor verdiepende discussies, oefeningen, ... om deze kennis en vaardigheden actief te verwerken en toe te passen tijdens de contactmomenten.

Herhaal online aangebrachte kennis en/of vaardigheden dus niet meer tijdens contactmomenten, tenzij blijkt dat er nog struikelblokken bestaan bij een grote groep studenten (bv. na toetsing via een poll, op basis van de vragen in een discussieforum, …).

2. Een opleidingsonderdeel blenden is vooral een didactische uitdaging

De rol van een lesgever bij het aanbrengen van instructie evolueert bij blended learning duidelijk van de klassieke "sage on the stage" (of overbrenger van kennis) naar een "guide on the side" (of begeleider van het leerproces).

Laat je hiervoor indien nodig bijstaan door een multidisciplinair team. De lesgever blijft altijd garant staan voor de inhoudelijke vakexpertise, maar vraag gerust ondersteuning van didactische experts (bv. het Activo team van DOWA) en experts op het gebied van onderwijstechnologie (ICTO). Durf ook de bestaande rol- en taakverdeling met (mede)lesgevers & assistenten te herbekijken. Duid bv. één persoon aan als verantwoordelijke voor het opvolgen van de online activiteiten.

Daarnaast heeft jouw blend niet alleen impact op de studiebelasting van de studenten van jouw opleidingsonderdeel, maar ook op deadlines van andere opleidingsonderdelen binnen de opleiding. Het blenden van opleidingsonderdelen gebeurt dan ook best na overleg op opleidingsniveau.

3. Blend in de eerste plaats om jouw leerdoelstellingen beter te bereiken

Er bestaat geen "standaard blend/flip" die werkt in elke context. Jammer, maar niet onlogisch. Je dient bij een herontwerp van jouw opleidingsonderdeel namelijk altijd te vertrekken vanuit de specifieke leerdoelstellingen van jouw opleidingsonderdeel (binnen de opleiding).

Kies dan ook leeractiviteiten die er effectief en efficiënt voor zorgen dat elke student de beoogde kennis, vaardigheden en attitudes - zoals vastgelegd in de leerdoelen van jouw opleiding(sonderdeel) - in de meest optimale omstandigheden kan ontwikkelen.

Het spreekt voor zich dat studenten basiskennis en leeractiviteiten die minder denkwerk vragen gemakkelijk zelfstandig kunnen verwerken (zoals het bekijken van video, het lezen van een hoofdstuk uit het handboek, het afleggen van een formatieve toets, ...). Voor leeractiviteiten die inspelen op “higher order thinking skills” (zoals analyseren, evalueren, creëren, …) is jouw meerwaarde tijdens contactmomenten duidelijk gewenst.

4. Blend slim en begin klein

Begin klein. Stap voor stap, volgens de beschikbare tijd.

Ook al wil je jouw opleidingsonderdeel van a tot z blenden, begin met één of enkele gericht gekozen hoofdstukken, onderwerpen, concepten, ... Laat je hierbij leiden door bijvoorbeeld de volgende vragen. Over welke leerinhoud stellen studenten traditioneel veel vragen tijdens de les, op het discussieforum, via e-mail, aan het monitoraat, ...? Over welke leerinhoud maken studenten tijdens oefeningen, polls, examens, ... vaak fouten?

Hanteer gerust een meerjarenplan, want er kruipt best wel veel tijd in het anders ontwerpen van jouw leeractiviteiten en -materialen. Een voorbeeld:

  • Semester 1 AJ 1: een thema blenden
  • Semester 2 AJ 1: evaluatie en bijsturen eerste thema + tweede thema blenden
  • Semester 1 AJ 2: evaluatie en bijsturen tweede thema + derde thema blenden

5. Blend slim en bespaar tijd

Je kan ook tijd besparen aangezien je:

  • de essentie van een theorie of een vaardigheid kan vastleggen in een kennisclip (zonder dit jaarlijks opnieuw te moeten herhalen of voortonen)
  • bestaande leerinhouden kan integreren (open leermaterialen, videoregistratie van een gastspreker, …) maar respecteer hierbij altijd de eventuele auteursrechten
  • online leermateriaal sneller kan actualiseren dan papieren handboeken, zeker als je een pdf of video nog eens opdeelt in kleinere delen (het spaart bovendien een pak papier uit)
  • tijdens een hoorcollege normaal niet meer terug moet komen op instructies die reeds online gegeven werden (tenzij uit toetsing blijkt dat een grote groep studenten het nog altijd niet begrepen heeft)
  • peer reviewing kan gebruiken bij opdrachten (waarbij studenten elkaar feedback geven en/of beoordelen), zeker bij grote studentenpopulaties
  • ook studenten kennisclips kan laten maken om een concept uit te leggen, om de toepassing van de theorie in een klinische context te illustreren (bv. patiëntbehandelingen), … naast tal van andere manieren van digital storytelling

6. Structureer jouw leerinhoud en -activiteiten in leerpaden

Je kan leerpaden opbouwen volgens de chronologie van de lesweken, de hoofdstukken van het handboek, … of enkel gericht op specifieke thema’s of vaardigheden. Besef wel dat een thematische indeling altijd duidelijker is dan een module genaamd “Lesweek 2”.

Leerpaden maken het ook mogelijk:

  • om leerinhouden en -activiteiten te structureren op meerdere niveaus
  • om leerinhouden en -activiteiten enkel aan te bieden aan specifieke groepen studenten (bv. differentiëren op voorkennis)
  • af te dwingen dat studenten het online leertraject in een opgelegde volgorde aflegt
  • af te dwingen dat studenten pas kunnen voortgaan naar een volgende stap/module als ze een minimumscore behaalden op een onderdeel
  • om de individuele voortgang van studenten op te volgen via de learning analytics

Je kan leerpaden open/dicht zetten in bepaalde periodes, maar mijn voorkeur gaat eigenlijk wel uit naar een competentiegestuurde voortgang van de individuele student.

7. Evalueer tussentijds het begrip van de online aangebrachte kennis en vaardigheden

Tussentijds evalueren kan op verschillende manieren, onder meer via online voting tijdens een hoorcollege, formatieve toetsen in een leerpad (zoals meerkeuzevragen of in video vragen), groepswerk waarbij studenten een abstract schrijven over een academische paper en daarna feedback krijgen van een andere groep studenten, proefexamens op examenniveau, …

Door bijvoorbeeld een opdracht te koppelen aan het einde van de online voorbereiding (een vragenlijst invullen, een korte samenvatting maken, een object laten meenemen, enkele ideeën laten noteren, …) kan je ervoor zorgen dat studenten contactmomenten beter voorbereiden (en meteen ook uitstelgedrag vermijden). Als deze individuele voorbereiding daarna de basis vormt van een groepsopdracht tijdens de les, vergroot dit nog eens het persoonlijke belang voor de student om de voorbereiding daadwerkelijk te maken (omdat de groepsprestatie in zekere zin afhankelijk is van de persoonlijke voorbereiding van elke student).

Pols aan het begin van een lesmoment gerust ook eens naar de voorkennis bij de studenten (bv. via online stemsystemen). Op die manier krijg je een beeld van de mate waarin de studenten de kennis en/of vaardigheden uit de vorige les of de online voorbereiding hebben verwerkt en onthouden. En kan je eventueel beter differentiëren als jouw studenten bijvoorbeeld uit verschillende vooropleidingen, culturen, ... komen (dit biedt dan weer de mogelijkheid om zeer verrijkende discussiegroepen samen te stellen).

Kortom: integreer voldoende oefeningen maar zorg hierbij voor realistische deadlines binnen de totale opleiding.

8. Kom aan het begin van een contactmoment kort terug op de online activiteiten

Studenten verwachten dat ze online ook vragen mogen stellen, feedback krijgen op opdrachten, … Voorzie dus tijd voor feedback op opdrachten, het opvolgen van discussiefora, het beschikbaar stellen van voorbeeldoplossingen, …

Om niet aan elke individuele vraag tegemoet te komen, kan je bijvoorbeeld uitgewerkte oplossingen publiceren of het contactmoment beginnen met kort een vraag- en antwoordmoment. Als bepaalde online aangebrachte theorie nog veel problemen/vragen zouden opleveren (bv. op basis van bv. vragen en antwoorden op het discussieforum, de resultaten van de online quiz, ...), dan herhaal je dit best nog eens kort. Daag de studenten pas daarna uit met nog moeilijker voorbeelden, probleemstellingen, taken, ...

9. Maak duidelijke afspraken met studenten

Eén ding is zeker: het succes van blended learning hangt grotendeels af van de motivatie en de participatie van de studenten. Communiceer daarom duidelijk:

  • jouw verwachtingen van de blended cursus naar studenten, zowel bij aanvang van de cursus als aan het begin van elke les
  • voor welke studenten de online leeractiviteiten bedoeld zijn (doelgroep)
  • waar, vanaf wanneer en hoe lang het online leermateriaal eventueel maar beschikbaar is
  • hoeveel tijd de online leeractiviteiten in beslag nemen (en of er deadline aan verbonden zijn)
  • of het online leermateriaal tot de examenleerstof behoort of niet
  • of de online opdrachten meetellen voor examenpunten
  • of de online leeractiviteiten een verplichte activiteit vormen om toegelaten te worden tot labo/practica/oefensessies (of er vragen mogen stellen)
  • dat de lesgever het online discussieforum wel opvolgt, maar alleen ingrijpt wanneer studenten elkaar helpen met foutieve informatie
  • wie de studenten kunnen contacteren bij vragen over de online activiteiten

10. Vergeet de impact op de studiefiche niet

Blended learning biedt de mogelijkheid om uw contacturen efficiënter in te vullen. De studenten oefenen namelijk een stuk zelfstandig buiten de les. De contacttijd die u hiermee uitspaart, dient u dan wel binnen het curriculum toe te kennen aan (online) zelfstudie om de studiebelasting niet te verhogen.

Pas tijdig uw studiefiche of ECTS fiche aan met betrekking tot de gewijzigde werk- en evaluatievormen, de studietijd, contacturen, …

Eindconclusie

Begin klein, evalueer en stuur bij. Durf hierbij ook de mening vragen van collega lesgevers, onderwijsondersteuners en studenten!

Auteur:
fbruynin
Faculteit: